Thứ Sáu, 21 tháng 12, 2012

XÁC ĐỊNH THỜI ĐIỂM RA ĐỜI TỈNH QUẢNG BÌNH – NHÌN TỪ CUỘC HỘI THẢO KHOA HỌC 10 NĂM TRƯỚC.



Cổng đông thành Đồng Hới


Entry dưới đây là LỜI BẠT Ruchung tôi viết cho cuốn KỶ YẾU HỘI THẢO, tài liệu mà doanbinh có nhắc đến trong comment bài trước. Post entry này là để các bạn  tham khảo từ đó có cái nhìn rộng hơn về nội dung này.
Quảng Bình – cũng như mọi miền quê khác của đất nước Việt Nam – là một vùng đất giàu truyền thống văn hoá - lịch sử. Trải bao biến thiên của lịch sử, trong diễn trình phát triển của mình, Quảng Bình đã qua nhiều lần thay đổi về không gian lãnh thổ, về thể thức hành chính và cả về danh tính, để trở thành một Quảng Bình ổn định và phát triển về lịch sử, văn hoá và kinh tế như ngày nay.
Sống trên mảnh đất quê hương, kế thừa những thành quả của biết bao thế hệ tiền nhân khai khẩn và xây đắp, mỗi người dân Quảng Bình với đạo lý uống nước nhớ nguồn đã không ít lần băn khoăn tự hỏi: Quảng Bình – Anh là ai? Quảng Bình xuất hiện từ bao giờ?
Đó là những câu hỏi đầy tâm huyết, đầy trách nhiệm, là một đòi hỏi khoa học về lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất quê hương không mấy dễ trả lời. Để góp phần trả lời câu hỏi này, từ hơn 10 năm trước, ngày 13-12-2001, tại tỉnh Quảng Bình đã tổ chức cuộc hội thảo khoa học Xác định ngày thành lập tỉnh Quảng Bình với sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo tỉnh, của đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và những người tâm huyết đến từ các cơ quan khoa học Trung ương, khu vực Miền Trung, các tỉnh bạn và trong tỉnh.
Kết quả của cuộc hội thảo từ 10 năm trước, nhìn dưới góc độ thống kê, các tham luận đề xuất thời điểm thành lập tỉnh Quảng Bình với các mốc thời gian kéo dài  từ thời điểm vùng đất Quảng Bình được nhập về Đại Việt (1069), đến thời điểm vua Minh Mạng tiến hành cải cách, ổn định nền hành chính trong phạm vi toàn quốc (1831), đó là các năm: 1069, 1075, 1397, 1604, 1631, 1831
Điều này có lý do của nó: cho đến nay, chưa có một tiêu chí chung nào cho việc tìm kiếm và xác định thời điểm ra đời của một địa phương, một đơn vị hành chính, nhất là đối với những địa phương có lịch sử hình thành và phát triển lâu dài. Do vậy, trên thực tế, tại nhiều địa phương, để xác định một ngày truyền thống thỏa mãn được các đòi hỏi của khoa học và cả của tình cảm nhân dân, đã phải dựa vào hệ thống các tiêu chí thích hợp, do chính mình xây dựng nên và được đông đảo cộng đồng thừa nhận.
Tương tự như vậy, những người nghiên cứu trước khi  giải quyết vấn đề cũng đều đã có những thao tác khoa học ban đầu giống nhau và rất cần thiết là đặt ra các tiêu chí theo quan điểm tiếp cận của mình, để thông qua đó, xem xét và đề xuất ngày thành lập tỉnh Quảng Bình. Hệ thống các tiêu chí do các tác giả xây dựng nên trong quá trình giải quyết vấn đề tại hội thảo  là rất phong phú, song tựu trung lại gồm các nội dung chính liên quan đến những vấn đề cơ bản sau đây:
- Về không gian lãnh thổ.
- Về hành chính.
- Về dân tộc, truyền thống lịch sử-văn hóa.
- Về danh xưng.
Do hiện thực lịch sử hình thành và phát triển lâu dài của tỉnh Quảng Bình, với điều kiện tư liệu hiện nay khó tìm thấy một thời điểm xác định nào thỏa mãn tuyệt đối các tiêu chí nêu trên, nên các tác giả đã hướng sự lựa chọn vào các tiêu chí ưu tiên theo quan điểm tiếp cận của mình. Chính vì vậy, mặc dù có khá nhiều thời điểm được các tác giả đề xuất lựa chọn, nhưng không thể tìm thấy một thời điểm nào trong số đó là bất hợp lý, bởi tính khoa học nội tại của mỗi tham luận. Điều này cho thấy vấn đề đang xem xét là rất khó khăn và mang tính tương đối, mặc dù đó nhất thiết phải là sự tương đối được thừa nhận trên cơ sở các tiêu chí cụ thể và khoa học.
Tuy nhiên, cũng trên cơ sở số liệu thống kê, chúng ta lại thấy một sự thật khác là, trong tổng số 25 tham luận trình bày và 2 ý kiến phát biểu tại hội thảo cũng có sự phân nhóm rất khách quan khi đưa ra thời điểm đề xuất lựa chọn:
- Năm 1069 : 02 (tham luận)
- Năm 1075 : 02 (tham luận)
- Năm 1397 : 01 (tham luận)
- Năm 1604 : 13 ( 12 tham luận và 01 ý kiến phát biểu)
- Năm 1631 : 01 (tham luận)
- Năm 1831 : 07 ( 06 tham luận và 01 ý kiến phát biểu)
- Không xác định rõ năm: 01 (tham luận)
Các số liệu này là trên cơ sở thống kê từ các tham luận và các ý kiến phát biểu  được chuẩn bị trước trình bày tại hội thảo. Song, có một sự biến động khá thú vị khác cũng cần phải nêu ra để tham khảo là đến phần thảo luận trực tiếp tại hội thảo, một số tác giả, có thể do được củng cố thêm về tư liệu, hoặc có sự điều chỉnh quan niệm ưu tiên đối với các hệ thống tiêu chí thông qua quá trình trao đổi, nên đã nới rộng, hoặc điều chỉnh thời điểm đề xuất lựa chọn:
- Có 03 tác giả trong tham luận lựa chọn thời điểm 1831, song khi thảo luận đã đề xuất thêm năm 1604 để xem xét.
- Có 01 tác giả trong tham luận lựa chọn thời điểm 1831, song khi thảo luận đã đề xuất thêm năm 1069 để xem xét
- Có 01 tác giả không xác định rõ năm, song khi thảo luận đã đề xuất  năm 1361 để xem xét
Như vậy, có thể thấy rằng, tại hội thảo xác định ngày thành lập tỉnh Quảng Bình, năm 1604 là năm được nhiều người quan tâm nhất (13/27 tham luận và ý kiến) trong quá trình tìm kiếm khoa học khách quan, độc lập và đầy trách nhiệm. Mặc dù vấn đề rất khó khăn, song với một phương pháp luận khoa học, trên cơ sở sự hợp lý hợp tình, nhìn trên tổng quát, Hội thảo đã tìm kiếm được sự  đồng thuận ( chữ dùng  của nhà sử học Dương Trung Quốc) quý giá trong quá trình giải quyết vấn đề. Có lẽ nhờ đó mà hội thảo được dư luận đồng tình và đánh giá thỏa đáng.
Có một thực tế là  trong khoa học, không phải lúc nào số đông cũng đúng. Tuy nhiên, trong trường hợp cụ thể này, đây không phải là sự đồng thuận của một số đông bất kỳ, mà là số đông của một tập hợp gần như thuần khiết, được lựa chọn, có chuẩn bị, từ nhiều nguồn nghiên cứu, và do đó sự đồng thuận của số đông này không thể không đem đến cho chúng ta một nhận thức hữu ích nào đó.
Đánh giá kết quả của hội thảo, Nhà sử học Dương Trung Quốc- Tổng thư ký
Hội khoa học lịch sử Việt Nam, một trong những người chủ trì hội thảo, trong tham luận của mình đã phát biểu:
Hội Khoa học Lịch sử Viêt Nam đánh giá cao cách đặt vấn đề, cách tổ chức và những kết quả nghiên cứu được phản ánh trong cuộc Hội thảo này nhằm giúp lãnh đạo tỉnh những ý kiến tư vấn về khoa học để có thể  quyết định sự chọn lựa hội điểm có những ý nghĩa như sự hình thành truyền thống tỉnh Quảng Bình.
Chỉ theo dõi những tham luận được trình bày tại cuộc hội thảo của chúng ta cũng thấy phản ánh những quan điểm khác nhau xuất phát từ sự lựa chọn những tiêu chí khác nhau. Phải nói rằng, mặc dầu khác nhau nhưng mỗi luận chứng đều được phát biểu một cách có hệ thống với những lập luận chặt chẽ.
Do vậy, để có được một sự đồng thuận,(...) phải đặt sự tồn tại và phát triển của Quảng Bình trong sự thống nhất và phát triển của dân tộc, đồng thời nó lại ăn sâu vào tâm thức, tạo nên niềm tự hào của địa phương.
Do vậy, sau khi được nghe tất cả những nhóm ý kiến  khác nhau, với những lập luận khác nhau , theo ý kiến cá nhân tôi, tôi cho rằng sự lựa chọn mốc năm 1604 là có nhiều điểm hợp lý, hợp tình hơn cả. Về lý thì nó là cái mốc vừa đánh dấu một quá trình hình thành vừa tạo ra một động lực cho sự phát triển  và hoàn chỉnh tiếp theo. Hơn thế, về tình nó lại gắn liền với tâm thức của nhân dân, những người đang sống trên địa bàn của tỉnh cũng như những người con Quảng Bình đang sống trên các vùng lãnh thổ khác, trong và ngoài nước cũng như cũng như ngay cả những đồng bào ở các địa phương khác luôn khắc sâu tên gọi Quảng Bình như một địa danh của một địa phương mang trong lòng những truyền thống tốt đẹp đáng tự hào. Là người tham gia chủ trì cuộc hội thảo này tôi mong mọi người  có thể tìm đến sự đồng thuận làm cơ sở cho lãnh đạo tỉnh vững tâm quyết định.
 Chính vì vậy, đề xuất lựa chọn năm 1604 là thời điểm thành lập tỉnh Quảng Bình là thỏa đáng nhất, hàm chứa được nhiều tiêu chí và được nhiều tác giả lựa chọn nhất trong tất cả các thời điểm đã từng được đề xuất để bàn thảo.
PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC THAM LUẬN TRÌNH BÀY TẠI HỘI THẢO
1.TS  NGUYỄN HỮU HOÀI: Xác định ngày thành lập tỉnh Quảng Bình - việc làm thiết thực đáp ứng lòng mong đợi của nhân dân
2. Ông  ĐINH HỮU CƯỜNG: Xác định ngày thành lập tỉnh Quảng Bình phù hợp với tiến trình lịch sử là việc làm có ý nghĩa khoa học và thực tiễn
3. TS TRẦN HỮU ĐÍNH (Đã quá cố): Nên lấy mốc thời gian nào để xác định thời điểm ra đời tỉnh Quảng Bình
4. Giảng viên TRẦN HOÀNG: Việc xác lập tỉnh Quảng Bình nhìn từ góc độ lịch sử - văn hoá
5. Nhà nghiên cứu  PHAN THUẬN AN: Thử xác minh thời điểm thành lập tỉnh Quảng Bình
6. Ông QUÁCH VIỆT CƯỜNG (Đã quá cố): Bước đầu tìm hiểu sự ra đời đơn vị hành chính tỉnh Quảng Bình
7. TS. TRẦN ĐẠI VINH: Nhận thức lịch sử để góp phần xác định tỉnh Quảng Bình thực sự có vai trò như một tỉnh từ bao giờ
8. Ông  NGUYỄN DUY TÂN: Bàn thêm về thời gian xuất hiện tên tỉnh Quảng Bình
9. Ông TẠ ĐÌNH NAM (Đã quá cố): Xác định thời điểm thành lập tỉnh Quảng Bình
10. Ths HOÀNG VĂN ĐẠI: Xác định ngày thành lập tỉnh Quảng Bình dưới góc độ dân tộc học
11. TS. NGUYỄN KHẮC THÁI: Đôi điều kiến giải về mốc lịch sử thành lập tỉnh Quảng Bình
12.TS NGUYỄN HỮU THÔNG VÀ Ths NGUYỄN PHƯỚC BẢO ĐÀN: Dù sao cũng có một thời điểm khai sinh
13. Nhà nghiên cứu NGUYỄN TÚ (Đã quá cố): Về ngày thành lập tỉnh Quảng Bình
14. RUCHUNG: Góp bàn xác định thời điểm ra đời tỉnh Quảng Bình
15. TS. NGUYỄN KẾ THÂN (Đã quá cố)): Mấy ý kiến về cơ sơ khoa học xác định ngày thành lập tỉnh Quảng Bình
16. Ông TRẦN ANH TUẤN: Một vài suy nghĩ về việc xác định ngày thành lập tỉnh Quảng Bình
17. Ông PHAN XUÂN THUỶ: Một số suy nghĩ về việc lựa chọn mốc lịch sử thành lập tỉnh Quảng Bình
18. Ths. TRẦN ĐÌNH HẰNG: Quảng Bình - địa giới thiết chế hành chính và việc xác định thời điểm khai sinh
19. Ông  NGUYỄN MẠNH HẬU: Quảng Bình - Lịch sử và tên gọi
20. GS. NINH VIẾT GIAO: Về thời gian ra đời tỉnh Quảng Bình
21. TS. ĐỖ BANG: Qúa trình thành lập tỉnh Quảng Bình
22. Ông PHẠM NGỌC HIÊN: Quảng Bình - ngược dòng lịc sử
23.Ths. NGUYỄN QUANG TRUNG TIẾN: Những cơ sở lịch sử của việc xác định năm 1831 tỉnh Quảng Bình được thành lập
24. Ông LẠI VĂN LY: Địa danh tỉnh Quảng Bình có từ năm nào?
25. Ông TRƯƠNG TẤN MINH: Góp bàn định mốc thời gian thành lập tỉnh Quảng Bình
26. Ông  LÊ TRỌNG ĐẠI: Một số cơ sở khoa học để xác định ngày thành lập tỉnh Quảng Bình
27. TS. NGUYỄN VĂN MẠNH: Lịch sử hình thành vùng đất và những tiêu chí xác định thời gian thành lập tỉnh Quảng Bình
28. Nhà sử học DƯƠNG TRUNG QUỐC: Cầu và tìm thấy sự đồng thuận
29. PGS, TS. LƯƠNG NGỌC BÍNH: Ý kiến đề xuất của quí vị đại biểu và các nhà khoa học là rất quan trọng
 MỘT SỐ HÌNH ẢNH QUÊ HƯƠNG



   Phục dựng lễ hội Đền Nghe
 

Ký ức chiến tranh
 

Quảng Bình hai giỏi: Chiến đấu gỏi, sản xuất giỏi



 


 Đám cưới thời chiến 
Khải hoàn đêm Đồng Hới

Dấu chân chiến tranh
 DSC_0120.JPG
 Lũ lụt



Nụ cười thôn nữ







Tháp cổ karst ở Phong Nha-Kẻ Bàng






Bãi biển Đá Nhảy








Đồng Hới










Di cảo nhà thơ Xuân Hoàng











Em đi phố nhỏ động cành dừa... (Xuân Hoàng)















Giữa đại ngàn








Nhìn từ Bảo Ninh











Tượng đài Mẹ Suốt











Bộ đội biên phòng












Tuổi hồng












Cửa biển Nhật Lệ









Thạch nhũ động Thiên Đường








Bãi ngang







Bơi trải Lệ Thuỷ




Nắng quái Bàu Sen


Quảng Bình Quan - Ký hoạ đêm.



Nụ tầm xuân...

Không Lời

  • thanhthuoczvolen
    TT xin được hét lên như các thí sinh tham dự các cuộc thi trên truyền hình : "Con yêu bố mẹ" bằng câu "Con yêu quê hương Quảng Bình!". Rất mong RUCHUNG@ cùng cấc nhà khoa học, các cấp lãnh đạo tỉnh, trung ương có những đầu tư cần thiết để xác định chính xác thời điểm ra đời của danh xưng Quảng Bình.
    PS. Hình như chẳng có ai là nữ nghiên cứu về lịch sử QB Ruchung nhỉ?
    • ruchung
      Cám ơn TT đã nặng lòng với quê hương.
  • Aky282
    Cho Aky cái đường mail, Aky sẽ gửi Ruchung tham khảo danh mục đăng ký. Hiện có Đỗ Bang có đăng ký trùng khớp với Ruchung. Không sao, nhưng hội thảo có nhiều vấn đề nên bên Tài chính chỉ cho 1 chuyên đề 1 thăng lúa thôi, khổ thế, chia bơi hơi khó, nhưng nếu Ruchung vẫn theo đưởi chuyên đề đó thì Aky sẽ điều tiết. Chúc sức khỏe
    • ruchung
      Cám ơn Bác Aky. email: ruchung@yahoo.com.vn. Với Ruchung tôi bổng lộc là lúa, ngô, khoai, lá rừng, hay...tinh thần (Ruchung tôi vốn "trọng tinh thần" kiểu Lý Hoà mà) đều tốt cả. Đương nhiên tham luận Ruchung tôi phải biết cách tránh "đụng hàng" với hai "ngọn núi" Nguyễn Khắc Thái và Đỗ Bang (dại gì cơ chứ!). Ruchung tôi tham gia chuyên đề này hoá ra lại hay, vì rủi có bất thành do lực bất tòng tâm thì khỏi đưa Aky vào chốn áp lực thiếu bài.
  • Aky282
    Ruchung định tham gia chuyên đề gì trong Hội thảo sắp tới, cho biết để cập nhật kẻo trùng chuyên đề nè. (Hình như Thư mời bên Sở gửi hơi chậm)
    • ruchung
      Ruchung tôi sẽ tham gia một tham luận trong "Chuyên đề 1: Tổng quan về danh nhân Quảng Bình trong tiến trình lịch sử và những vấn đề khoa học trong nghiên cứu danh nhân". Tiêu đề tham luận sẽ báo cáo Bác Aky sau khi tích hợp tư liệu.
  • Cayngot blog
    Thời gian chỉ là cái mốc đánh dấu sự kiện, Quê hương là từ thuở hồng hoang khai thiên lập địa, là cội nguồn luôn có trong tiềm thức tự hào của mỗi con người .
    CN thích bức ảnh "Không lời", là sự vượt thoát mọi ý niệm rất tự nhiên, như "cánh chim không mỏi" giữa bầu trời
    • ruchung
      1. Đúng đấy. "Quê hương là chùm khế ngọt...", không ai có thể biết được quả khế, chùm khế, cây khế bao nhiêu trăm, ngàn, vạn ... tuổi. Tuy nhiên, cuộc thảo luận này là cùng nhau đi tìm tuổi "hành chính" của một quê hương: Tỉnh Quảng Bình, nên cũng nằm trong khả năng có thể kiểm soát Cayngot nhé.
      2. Bức ảnh "không lời" là thuộc loại "ảnh tối giản". Như vậy là Cayngọt thích sự tối giản.
  • Thọ Lộc
    OK, vậy là tui đã có một cái nhìn rộng hơn rồi. Cảm ơn nhà Quảng Bình học Ruchung.
    • ruchung
      Trên Blog, cũng chỉ cần đến thế và đến đây là dừng thôi. Thêm nữa thì sẽ "nặng" Thọ Lộc nhỉ.
  • sao đêm
    CHÚC EM CÓ HOÀNG HÔN SẼ ĐẾN ĐẸP
    • ruchung
      "Em hoàng hôn, em sẽ Bình minh..." Tịnh Công Sơn.
  • sao đêm
    SAO ĐÊM NHỚ MẸ SUỐT
    NHỚ ĐẠI TƯỚNG VÕ NG GIÁP
    • ruchung
      Thay mặt quê hương Quảng Bình, nhân danh chủ Blog ĐẾN TỪ ÁNH SÁNG, Ruchung tôi cám ơn sao đêm.
  • Minh
    • Minh
    • 11:15 11 thg 5 2012
    • ruchung
      Minh cứ tán dương Ruchung tôi hoài, ngại chết đi được...
  • .
    • .
    • 21:54 10 thg 5 2012
    Bổng tui lại nhớ tới thằng bạn Ruchung (TH) vì với những sự kiện này thì hắn thường thông báo cho tui khá sớm, nhưng lần này thì chưa thậm chí là không. Hắn cũng là lính 72 mà. Thôi mà biết rồi , hắn bây giờ đang là một trong những nhà khoa học chuyên ngành lịch sử đang nghiên cứu về lịch sử hình thành quê hương chúng ta Hắn xay lúa thì khỏi bồng em, mà cái việc bồng em của hắn khá nặng nề, thôi thì chúc cho nó có một thành công mỹ mãn.
    • ruchung
      1. Không báo mà cũng như báo, báo mà cũng như không báo, vì biết chắc là hoài nhớ không (được) đáo (về) quê hương dịp đó .
      2. Nói lại cho rõ: Ru..
  • Đoàn Binh
    Chưa có ai bình luận. vậy mình "Bóc tem'' trước đã, mọi chuyện nói sau.
    • ruchung
      Như vậy là còn nợ ít nhất là 01 comment chính thức!

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Bạn có thể dùng thẻ sau để:
- Post hình : [img] link hình [/img]
- Post video: [youtube] link youtube [/youtube]